De eerste elektrische basgitaar werd in 1936 gebouwd door Audiovox Manufacturing Company uit Seattle en was geen succes. In 1951 bracht Fender de Fender Precision Bass uit. Dit is de eerste in serie geproduceerde elektrische basgitaar. Ontwerper Leo Fender bedoelde het instrument als vervanging van de contrabas, die hij spottend hondenhok noemde. De Precision Bass was een enorm commercieel succes. Hij wordt nog steeds gebouwd en is in feite de grootvader van de basgitaren en heeft een grote invloed gehad op het ontstaan van rock en popmuziek, en op de ontwikkeling van met name de jazz.

  Leo Fender begon zijn carrière als versterkerbouwer. Vervolgens maakte hij eenvoudig produceerbare lapsteelgitaren, die qua vorm al iets weghadden van de Telecaster. Aanvankelijk noemde hij de telecaster de Broadcaster, maar hij veranderde deze naam op last van Gretsch. Ook is even de naam Esquire gebruikt voor een goedkopere 1-pickup versie.

In het begin van de jaren vijftig ontwikkelde Fender de eerste basgitaar, Precision Bass en later de Jazz Bass-basgitaar. In 1953 kwam Fender met zijn meest succesvolle product, de Stratocaster-gitaar. De Stratocaster is veruit de meest verkochte gitaar van Fender. Naast de Les Paul van Gibson is dit de bekendste, meest geïmiteerde en meest populaire elektrische gitaar. Goedkopere studentengitaren kwamen op de markt, de Fender Duo-Sonic I en II en de Musicmaster. Vervolgens werd ook de Jazzmaster en het short-scale broertje de Jaguar ontwikkeld. De Duo-Sonic II werd opgevolgd door de Fender Mustang, die een tremolo bevatte in tegenstelling tot de Duo-Sonic. De Mustang werd opgevolgd door de Fender Bronco.

De Fender Stratocaster is in Europa populair geworden door o.a. Hank B. Marvin, sologitaarspeler bij The Shadows. Hij was de eerste gitarist in Engeland die op dit instrument speelde. In Apache (1960), één van de bekendste nummers van The Shadows, is duidelijk de whammy bar te horen. Deze whammy bar (tremolo) - een soort vibrato- of galmhendel - was één van de verschillen tussen de jongere Stratocaster en zijn 'voorloper' de Telecaster. Kenmerkend voor Fender-gitaren is het element dat wordt gebruikt om de trillingen van de snaren op te vangen. Het gaat om zogenaamde "single coil"-elementen (één rijtje met magnetische staafjes per element), in tegenstelling tot dual-coil-elementen ("humbuckers") die twee rijtjes met staafjes per element hebben. Fender's grote concurrent, Gibson, maakt gebruik van zogenaamde dubbelspoel-elementen ("humbuckers"), die ervoor zorgen dat dit type gitaar een 'warm', relatief vol geluid geeft terwijl deze spoelen ook magnetische stoorvelden kunnen elimineren.